Hoàng đế Khang Hy khi giáo dục hoàng tử đã lưu lại rất nhiều huấn ngôn, thu thập vào trong Đình huấn cách ngôn, trong đó bao gồm “3 điều giới luật” (gọi tắt là tam giới) của người quân tử.
“Huấn viết: Khổng Tử nói: ‘Quân tử hữu tam giới: Thiếu chi thời, huyết khí vị định, giới chi tại sắc; cập kỳ tráng dã, huyết khí phương cương, giới chi tại đấu; cập kỳ lão dã, huyết khí ký suy, giới chi tại đắc. Trẫm kim niên cao, giới sắc, giới đấu chi thời đã quá, duy hoặc tham đắc, thị sở đương giới'”.

Quân tử tam giới xuất phát từ Luận Ngữ – Lý Thị thứ 16, đại ý: “Lúc còn trẻ, khí huyết chưa đầy đủ, ổn định, cần phải giới sắc dục; trưởng thành tráng niên, khí huyết dương cương, cần phải giới tranh đấu với người; khi về già, khí huyết đã suy, cần phải giới tham dục”.
Từ cổ tới nay, về phương diện tam giới còn lưu lại rất nhiều câu chuyện.

Thiếu niên giới sắc

Trong Thọ Khang bảo giám có câu châm ngôn: “Sắc là quan thứ nhất ở tuổi thiếu niên. Cái quan này mà không vượt qua được thì cho dù tài cao học rộng đến đâu cũng đều vô dụng”.

Vào triều Minh, có vị kỳ tài tên là Lục Trọng Tích. Năm 17 tuổi, đi theo thầy mang họ Khâu ở tại kinh thành. Đối diện phòng của họ có một cô gái rất xinh đẹp. Anh này sinh sắc tâm, hằng ngày thường tìm cơ hội dòm ngó. Thầy anh biết chuyện nhưng không ngăn cản, ngược lại còn nói: “Thành Hoàng nơi này nghe nói rất linh, ngươi có thể đến cầu khẩn một chút, có khi Thành Hoàng sẽ tác thành cho các ngươi”. Họ Lục sau đó đi tìm miếu đó thật.

Đêm đó, anh nằm mộng thấy ác mộng, khóc thét tỉnh dậy. Mọi người vội vàng tới hỏi thăm, anh kể: anh mơ thấy hai thầy trò bị truy bắt. Khi tra xét phúc lộc đời này của cả hai, thấy dưới tên Lục Trọng Tích có một dòng chữ: “Năm Giáp Tuất nọ, khi tuổi đã cao sẽ thành Trạng Nguyên”, còn bên khung tên thầy Khâu không ghi bất kỳ điều gì. Thần linh tra xét phúc đức kiếp này để tấu lên Thượng Đế, theo tội dâm ô sẽ cắt bớt phúc đức của Lục Trọng Tích, đồng thời chọn ra một hình phạt cho ông thầy. Ngay lúc này, vị chủ quán trọ tiến vào thông báo: “Lão sư của ngươi đột nhiên lên cơn đau bụng, vừa qua đời mất rồi”.

Còn về phần Lục Trọng Tích thì cả đời đi thi khoa cử đều không đạt, phần đời còn lại sống trong nghèo khó, hèn mọn.

Tâm sắc dục vừa động, liền dẫn khởi rất nhiều ác niệm khác. Người hiện đại ngày nay đề cao lối sống “tự do, cởi mở”, kỳ thực không biết rằng sắc tâm sẽ mang đến càng nhiều năng lượng phụ diện. Nhìn thấy sắc đẹp nhưng không có duyên để kết hợp thì liền sản sinh một mối quan hệ hão huyền, hoặc có ý đồ dụ dỗ đối phương nhưng lại không làm được gì. Sau đó sẽ dẫn đến việc động tâm cơ, sinh ra nhiều dục vọng và ham muốn; tâm liền chìm vào sắc dục, sinh ra đủ loại tham luyến si tâm.

Nói tóm lại, một khi động sắc tâm thì rất nhiều thiện niệm sẽ bị mất sạch, hơn nữa còn chiêu dụ đến nhiều thứ không tốt.

Về hậu quả của việc ham mê sắc dục, có người đã đúc kết thành 4 chữ: “Chiết, Tước, Tổn, Trảm”.

“Chiết”: gãy mất phúc phận được tích lại từ tổ tiên, tiền bạc hao hụt nhanh, của cải không tụ lại, dẫn đến nghèo khổ, túng thiếu.

“Tước”: tiêu giảm công danh lợi lộc. Một số học sinh vốn thông minh, có hy vọng thi đỗ, nhưng không thể phát huy sở trường nơi trường thi nên bị trượt.

“Tổn”: suy giảm tuổi thọ, do thường xuyên tiêu hao tinh khí, dẫn đến bệnh tật. Tủy xương và tủy não thường bị cạn kiệt, tinh chất không lấp đầy, dễ dẫn đến gãy xương.

“Trảm”: chặt đứt dòng dõi. Ham mê sắc dục, tiêu hao tinh khí của thận, sau hôn nhân dễ hiếm muộn, khó mang thai, khó sinh hoặc không có con.

Người đắm chìm trong sắc dục dù còn trẻ tuổi nhưng vẻ mặt tiều tụy, thiếu chính khí, thiếu tự tin, thiếu quyết đoán khiến người đời khinh thường. Trong Bất khả thi có câu: “Nếu phạm tà dâm, dễ mắc phải Hắc Tử, Hắc Tử bệnh khó cứu, khó cứu mà khóc”.

Khi trưởng thành tráng niên thì giới đấu

Khi đến giai đoạn trưởng thành, khí huyết mạnh. Một số người khó chịu được sự bực tức nhất thời và tranh đấu với người khác, từ đó dẫn dụ tai họa.

Theo nghĩa hẹp, “đấu” chỉ việc con người khi tráng niên thì cá tính mạnh mẽ. Vì không giữ được tâm thái bình tĩnh nên dễ nói ra lời tổn thương người khác và động thủ. Ở thời hiện đại, “đấu” theo nghĩa rộng còn bao gồm tâm háo thắng thái quá trong cạnh tranh, vì cái lợi trước mắt, vì đạt mục đích mà không từ thủ đoạn tổn hại người khác, hoặc dùng cách không chính đáng để chiếm lợi.

Ở một quận phía bắc Trung Quốc từng xảy ra chuyện một nhóm thanh niên thay nhau đánh một người đàn ông trung niên vạm vỡ. Sau cú đánh dữ dội, lỗ mũi và môi của ông chảy máu, nhưng từ đầu đến cuối ông không đánh trả. Có người đá vào người ông, ông cũng không né tránh. Người xem cho rằng anh ta là một kẻ ngốc.

Đợi đám du côn đi khuất, một ông lão tốt bụng tới lau máu cho người đàn ông. Khi nhìn kỹ, ông phát hiện đó là một huấn luyện viên võ thuật, từng giành giải thưởng trong thi đấu chuyên nghiệp. Với công phu của mình, ông thừa sức đối phó với đám du côn. Ông già không hiểu, liền hỏi: tại sao không đánh trả? Huấn luyện viên điềm đạm nói: người luyện võ coi trọng võ đức. Một vài cú đánh của lưu manh sẽ không hại gì, nhưng nếu ông ra tay, có thể sẽ xảy ra án mạng.

Tuổi già giới đắc

Người già khí huyết suy nhược, chức năng cơ thể dần yếu, cuộc đời càng ngày càng gần với “Thất”. Nếu tiếp tục tham vọng công danh lợi lộc, hy vọng đắc được nhiều hơn và ham hưởng thụ vật chất, không những thân thể khó chịu đựng mà tinh thần thể lực cũng bất lực. Vì vậy cần ‘giới đắc’, kiềm chế chấp niệm và dục vọng, chú ý dưỡng tâm.

Trong Lễ Ký – Khúc lễ có câu: “Thất thập viết lão, nhi truyện”. “Nhi truyện” nghĩa là giao phó, dặn dò việc cần làm. Đây cũng là ý nghĩa của ‘giới đắc’.

Một viên quan triều Thanh, Trần Kỳ Nguyên, nhớ lại chuyện cũ của ông nội. Khi còn trẻ, ông từng đọc Luận ngữ, thường không phục một câu của Khổng Tử: “Cập kỳ lão dã, huyết khí ký suy, giới chi tại đắc” – tức: đến khi già, khí huyết suy tàn, đề phòng tính tham lam. Ông phản đối, cho rằng: “Khi người ta già, mọi thứ tự nhiên xem nhẹ, hà cớ gì cần giới đắc?”. Do đó ngoài miệng không nói nhưng trong lòng xem thường.

Khi ông nội của Trần Kỳ Nguyên đến Từ Châu nhận chức, đã hơn 60 tuổi. Trong châu xảy ra một vụ án, có người biếu ông một vạn lạng bạc, mong ông dàn xếp. Ông kiên quyết từ chối.

Từ trước tới nay, ông đi ngủ nếu kê gối thì lập tức ngủ ngon, nhưng hôm đó lại trằn trọc khó ngủ. Phải chăng vì nhìn thấy bạc trước mắt, bỏ mất dịp may nên trong tâm không thể buông xuống? Sau đó, ông tự tát vào mặt mình và tự nhủ: “Họ Trần này, sao vẫn không tiến bộ như vậy!”. Nói xong, ông chìm vào giấc ngủ ngon.

Ngày hôm sau, ông tỉnh dậy và nói: “Đến hôm nay ta mới tín phục lời Thánh nhân giảng”.

Thì ra, điều khiến ông không ngủ được chính là lòng tham trước vạn lượng bạc kia. May mắn thay ông đã có tu dưỡng, kịp thời vứt bỏ tham niệm. Đọc Luận ngữ từ khi thiếu niên, mãi tới khi hơn 60 tuổi mới thật sự hiểu rõ tại sao về già cần “giới đắc”.

Tác giả: Lý Mai

Nguồn: Epoch Times Hoa ngữ

Mời quý độc giả ghé thăm trang The Epoch Times để cập nhật thêm nhiều bài viết hữu ích hơn.